Monastery:
Dominikanie, Żnin (św. Jan Chrzciciel) dissolved

Introduced: 04.12.2012 10:27 | Last update: 26.05.2015 14:37

Collapse timeline
  • Foundation / translocation / change of rule / takeover

    1338 r.
  • Dissolution executed

    Data faktycznej kasaty: 1819 r.
Expand all sections

Name

Main town / village: Żnin

Name at the time of dissolution: Znin

Other name(s): Dietfurt

Location

Address, current nationality and administrative affiliation:
  • Parafia Rzymsko-Katolicka pw. NMP Królowej Polski w Żninie (kościół pw. św. Jana Chrzciciela), ul. Lewandowskiego 15, 88–400, Żnin, Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, tel.: 52–30–30–530

Additional location information: Polska, miasto, województwo kujawsko-pomorskie, powiat żniński, gmina miejsko-wiejska Żnin

Condition

Condition: nie zachowany

Existing buildings: kompleks klasztorny zburzony w latach 1821-1839, do dziś pozostał jedynie – mocno przemurowany i w niczym nie przypominający dawnej formy – czworak służby klasztornej na obecnym pl. Działowym.

Religious order

Name of the order: Dominikanie

Full Polish name of the congregation: Zakon Braci Kaznodziejów

Full Latin name of the congregation: Ordo Fratrum Praedicatorum; Ordo Praedicatorum

Short Latin name: OP

Rite: rzymskokatolicki (katolicki)

Type of congregation: Active

Kind of congregation: męskie, mendykanckie

Beginnings

Date of foundation / translocation / change of rule / takeover: 1338 r.

Description:

Fund. arcybiskup archidiecezji gnieźnieńskiej Janisław

Entity at the time of the dissolution

Legal status: samodzielny

Type of independent entity: klasztor

Church dedication: św. Jan Chrzciciel

Nationality and ecclesiastical affiliation at the time of dissolution

Country: Prusy (Prusy Książęce, Brandenburgia-Prusy, Królestwo Prus)

Territorial unit: Wielkie Księstwo Poznańskie (od 1848 prow. Poznań)

Historical region: Pomorze Zachodnie oraz Środkowe

Prowincja / Archimandria: Prowincja polska

Archbishopric: gnieźnieńskie

Diocese: gnieźnieńska

Dissolution

Kasaty 1773-1914
    • Kind: zrealizowana
    • Date of actual dissolution: 1819 r.
    • Description:

      Kompleks klasztorny zburzony w latach 1821-1839 (EK, 20, kol. 1604).

      W 1819 r. pruskie władze budowlane ze względów bezpieczeństwa wydały nakaz rozbiórki nadwątlonych budowli dominikańskich. Kościół zburzono w latach 1820 –1821. Rozbiórka klasztoru trwała do 1839 r. Cegłę rozbiórkową sprzedano na budowę nowych domów w Żninie. Z klasztornej nekropolii szczątki zmarłych dominikanów przeniesiono na cmentarz parafialny i złożono w murowanym grobowcu przy głównym ganku. Majątek klasztorny podzielono między żnińskie gminy wyznaniowe, katolicką i ewangelicką. Część jego przeznaczono na utrzymanie szkól. Parcelę, na której stał klasztor i kościół otrzymała gmina ewangelicka. W 1839 r. z fundacji króla Prus Fryderyka Wilhelma III zbudowano na niej zbór. W jego miejsce w 1909 r. wzniesiono okazałą, neogotycką świątynię ewangelicką. Od 1945 r. służy ona katolikom jako kościół p.w. Najświętszej Maryi Panny Królowej Korony Polskiej. Dłużej przetrwały zabudowania gospodarcze klasztoru. Żnińscy piwowarzy długi czas korzystali z klasztornego browaru, aż drewniana budowla rozpadła się ze starości. W murowanym czworaku mieszkalnym służby klasztornej, stojącym przy dzisiejszym placu Działowym, do końca XIX w. był szpital miejski. Obecnie, mocno przemurowany, jest on znów domem mieszkalnym. Aparaty i szaty liturgiczne oraz sprzęty kościelne przysądzono gminie katolickiej. Przeniesiono je do parafialnego kościoła św. Floriana. Część z nich uzupełniła wyposażenie tej świątyni, część oddano do potrzebujących, podżnińskich kościołów. Obydwa obrazy Matki Bożej, wota, monstrancję, stalle, feretron i prospekt organowy pozostawiono w kościele św. Floriana. Chrzcielnicę zabrano do kościoła w Gąsawie. Rzeźby ołtarzowe trafiły do kościoła w Wenecji. Do kościoła stojącego w miejscu dominikańskiej świątyni przekazano obraz Matki Bożej Gankowej. Monstrancję dominikańską zdeponowano w skarbcu Muzeum Archidiecezjalnego w Gnieźnie. Pewnie w kościele św. Floriana i podżnińskich kościołach są jeszcze sprzęty należące niegdyś do dominikanów, ale z braku inwentarza i charakterystycznych cech identyfikacyjnych trudno je dziś rozpoznać (Strona parafii pw. NMP Królowej Polski w Żninie: Konwent dominikański).

Map

Location: exact

Geolocation: 52.84879402463165 17.724380542327935 (hide map)

Sources of studies (including bibliography)

  • Gładysz Andrzej, Żnin, Encyklopedia katolicka, t. 20: Vác - Żywy różaniec, Lublin, 2014, kol. 1603-1604