Monastery:
Dominikanie, Sandomierz (św. Jakub ap. (Większy)) dissolved

Introduced: 03.01.2015 17:29 | Last update: 03.08.2015 11:55 | Author of description: Weronika Wojciech

Collapse timeline
  • Foundation / translocation / change of rule / takeover

    1226 r.
  • Dissolution executed

    Data faktycznej kasaty: 1864 r.
  • Restitution

    02.06.2001 r.
Expand all sections

Name

Main town / village: Sandomierz

Location

Address, current nationality and administrative affiliation:
  • Kościół św. Jakuba, Parafia Nawrócenia św. Pawła Apostoła, ul. Staromiejska 11, 27-600, Sandomierz, Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, tel.: 158324383

Additional location information: Polska, woj. świętokrzyskie, pow. sandomierski

Religious order

Name of the order: Dominikanie

Full Polish name of the congregation: Zakon Braci Kaznodziejów

Full Latin name of the congregation: Ordo Fratrum Praedicatorum; Ordo Praedicatorum

Short Latin name: OP

Rite: rzymskokatolicki (katolicki)

Type of congregation: Active

Kind of congregation: męskie, mendykanckie

Beginnings

Date of foundation / translocation / change of rule / takeover: 1226 r.

Entity at the time of the dissolution

Legal status: samodzielny

Church dedication: św. Jakub ap. (Większy)

Nationality and ecclesiastical affiliation at the time of dissolution

Country: Rosja/Carstwo Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie

Prowincja / Archimandria: Prowincja polska

Archbishopric: warszawskie

Diocese: sandomierska

Dissolution

Kasaty 1773-1914
    • Kind: zrealizowana
    • Legal basis:
      • Państwo/Rosja/car Aleksander II: ukaz z 8.11.1864 (27.10.1864 starego stylu), zwany ukazem o reformie klasztorów w Królestwie Polskim
    • Date of actual dissolution: 1864 r.

Przenosiny

Przenosiny 1773-1914
  • 1864 r.:
    • Reasons, legal basis: Ukaz carski z 8 XI 1864 r.
    • Transfer destination: Klimontów - Dominikanie
    • Fate of buildings after transfer:

      20 lat po kasacie część klasztoru wykorzystano na koszary, a zdewastowane skrzydło południowe i część zachodniego rozebrano, używając lepiej zachowanych cegieł do remontu sandomierskiego ratusza;
      Kościół św. Jakuba stał się filią parafii św. Pawła, ratunkiem dla kościoła była opieka jaką otoczyli sędziwą budowlę kolejni wikariusze i ludzie doceniający jej piękno i bezcenną wartość historyczną. Byli to m.in.: ks. prałat Józef Kijanka, ks. Ludwik Piotrowicz znany pisarz i poeta, ks. Melchior Buliński autor monografii Sandomierza i kilku innych cennych dzieł, ks. Józef Rokoszny wybitny działacz społeczny, opiekun zabytków i autor książki „Na Ruiny”, którą wydano aby uzyskać dodatkowe fundusze na renowację świątyni. Niestety w 1905 roku wybuchł pożar, którego płomienie strawiły ołtarz główny i część wyposażenia. Z inicjatywy ks. J. Rokosznego podjęto szeroko zakrojone prace (1905-09) pod kierunkiem architekta Jarosława Wojciechowskiego. W myśl panujących wtedy tendencji estetycznych postanowiono przywrócić zespołowi dawny XIII-wieczny wygląd, co niestety w dużej mierze zniszczyło nagromadzone przez stulecia warstwy historyczne. W nawach usunięto sklepienia, wymieniono także szereg detali zdobiących elewację. Część oryginalnych dekorowanych cegieł trafiła do Muzeum Diecezjalnego, mieszczącego się obecnie w gotyckim Domu Długosza. Gruntownie odrestaurowany obiekt poświęcił w 1909 r. biskup Marian Ryx, który rok później w uroczystym przemówieniu nazwał „perłą świątyń” ozdobioną w duchu secesji kaplicę M.B. Różańcowej. Po II wojnie światowej (1959) prowadzono prace archeologiczne na dawnym wirydarzu klasztornym w trakcie których znaleziono liczne szkielety ludzkie, łączone przez tradycję zakonną ze śmiercią Dominikanów z rąk Tatarów w 1260 roku. Wnętrza kościoła i jego otoczenie wykorzystano w 1965 roku w czasie realizacji filmu pt: „Popioły” reżyserowanego przez Andrzeja Wajdę, a znany poeta i pisarz Jarosław Iwaszkiewicz szukał tu odpoczynku w cieniu pobliskich drzew.
      Na początku lat '90 dzięki staraniom i energii ówczesnego Rektora kościoła ks. Michała Spociskiego wykonano wiele ważnych prac m. in. wymieniono część więźby dachowej, pokryto kościół nową blachą miedzianą, a mury otoczono opaską odwadniającą. (http://sandomierz.dominikanie.pl/klasztor/historia-braci/ ; dostęp: 26.01.2015)

Restitution

Restytucje po 1914 r.
    • Date: 02.06.2001 r.
    • Miejsce: Sandomierz

Map

Location: estimated

Geolocation: 50.676944 21.744278 (hide map)

Sources of studies (including bibliography)