Monastery:
Karmelici bosi, Czerna (św. Eliasza Proroka) not dissolved, exists to this day without interruption

Introduced: 31.01.2015 17:40 | Last update: 28.01.2019 21:42 | Author of description: Weronika Wojciech

Collapse timeline
  • Foundation / translocation / change of rule / takeover

    1629 r.
Expand all sections

Name

Main town / village: Czerna

Location

Address, current nationality and administrative affiliation:
  • Klasztor Karmelitów Bosych, Czerna 79, 32-065, Krzeszowice, Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, woj. małopolskie, pow. krakowski, tel.: 12 282 00 65, email: czerna@karmel.pl

Additional location information: gm. Krzeszowice

Condition

Condition: ob. funkcjonuje

Does the building(s) exist?:

Religious order

Name of the order: Karmelici bosi

Full Polish name of the congregation: Zakon Karmelitów Bosych Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel

Full Latin name of the congregation: Ordo Fratrum Carmelitanum Disceatorum B. Mariae Virginis de Monte Carmelo

Short Latin name: OCD

Rite: rzymskokatolicki (katolicki)

Type of congregation: Active

Kind of congregation: męskie, medykanckie

Beginnings

Date of foundation / translocation / change of rule / takeover: 1629 r.

Description:

Klasztor został ufundowany w 1629 przez Agnieszkę z Tęczyńskich Firlejową (1578-1644), wdowę po Mikołaju Firleju (zm. 1601), wojewodzinę krakowską, siostrę Jana Tęczyńskiego – ostatniego z rodu. Tradycja przekazana przez Hugona Kołłątaja podaje, że pierwotnie ogromny wpływ na pobożną a bogatą wdowę mieli jezuici, którzy mamili ją wizjami niebieskimi. Urządzali specjalne bale, na których wdowa Firlejowa tańczyła z przebranymi za świętych nowicjuszami. Od złego wpływu wyzwolił ją karmelita, wędrowny mnich. Za namową wizytatora prowincji karmelitów o. Gerarda zdecydowała się wesprzeć klasztor. Przy pomocy brata, który skłonił podwojewodziego Wojciecha Miroszewskiego do wykupu na swoje nazwisko, a za pieniądze Firlejowej, wsi Paczółtowice, Siedlec, Żbik, młyna Chechło i części w Żar, które przekazała jako dobra klasztorowi w Czernej[1]. Klasztorny kościół św. Eliasza konsekrowano w 1644. W 1672 przeor klasztoru zabronił miejscowym chłopom podróży do Krakowa, aby na gruntach klasztornym odrabiali pańszczyznę.

Aż do 1805 klasztor był pustelnią i wierni nie mieli do niego wstępu. Po wyłączeniu kościoła spod klauzury Czerna stała się miejscem kultu św. Rafała Kalinowskiego i Matki Boskiej Szkaplerznej, której obraz znajduje się w kościele.

Klasztor ma plan czworoboku o wymiarach 70 × 70 m, w centrum którego znajduje się niewielki kościół, wzniesiony w rzucie krzyża, zaakcentowany wieżą. W bocznych skrzydłach klasztoru znajdują się pomieszczenia wspólne i cele zakonników, połączone krużgankiem. Do zabudowań przylega cmentarz, na którym znajduje się nagrobek gen. Aleksandra Błędowskiego pochowanego w 1831. Nagrobek wykonał Ferdynand Kuhn[2].

Kompleks znajduje się w Dolinie Eliaszówki i niemal z wszystkich stron otacza go leśny rezerwat przyrody Dolina Eliaszówki. Usytuowany jest na stoku wzgórza – w dokumencie z 1577 pod nazwą w Bełku – o wysokości 430 m n.p.m., porośniętego lasem, który skrywa pozostałości po dawnych zabudowaniach klasztornych. Cały teren o powierzchni 80 ha pierwotnie otoczony był murem klauzurowym o długości ponad 4 km i wysokości 2,5 m, wzniesionym w latach 1640-1672, którego ruiny zachowały się do dziś. Stanowił granicę klauzury papieskiej. Zostało wzniesionych także 12 domków pustelniczych, z których tylko po czterech pozostały ślady. Jeden z nich, zwany pustelnią św. Agnieszki, został odbudowany w 1966-1969. Zachowały się też dwie z trzech grot skalnych oraz ruiny Mostu Pustelniczego nad potokiem Eliaszówka, zwanego Diabelskim Mostem (1671-1691), z którym wiązane są liczne legendy. (Wiki)

Entity at the time of the foundation

Legal status: samodzielny

Type of independent entity: klasztor

Church dedication: św. Eliasza Proroka

Map

Location: exact

Geolocation: 50.1683 19.6344 (hide map)

Sources of studies (including bibliography)

Foto