Monastery:
Klaryski, Gniezno (św. Bartłomiej ap.) dissolved

Introduced: 04.12.2012 10:27 | Last update: 13.02.2016 13:50

Collapse timeline
  • Foundation / translocation / change of rule / takeover

    24.08.1283 r.
  • Dissolution executed

    Data urzędowa kasaty: 31.01.1837 r. Data faktycznej kasaty: 01.04.1837 r.
Expand all sections

Name

Main town / village: Gniezno

Religious order

Name of the order: Klaryski

Other accepted Polish names: damianitki

Full Polish name of the congregation: Zakon Świętej Klary

Full Latin name of the congregation: Ordo Sanctae Clarae

Short Latin name: OSC

Rite: rzymskokatolicki (katolicki)

Type of congregation: Contemplative

Kind of congregation: żeńskie, habitowe, klauzurowe

Beginnings

Date of foundation / translocation / change of rule / takeover: 24.08.1283 r.

Description:

Klasztor został usytuowany w północnej części miasta lokacyjnego ze względu na wcześniejszą lokacją na tym terenie franciszkanów, którzy mieli przejąć opiekę duszpasterską nad mniszkami. Widomym znakiem tej duchowej więzi między obu wspólnotami i duszpasterskiej kurateli braci nad mniszkami stało się oratorium, które do momentu zakończenia budowy prezbiterium kościoła konwentualnego służyło prawdopodobnie też franciszkanom. Pierwszy murowany budynek klasztorny klarysek został wzniesiony w latach osiemdziesiątych XIII wieku. Na przełomie XIII/XIV wieku, w okresie nadania oratorium układu dwukondygnacyjnego, wybudowano również piętrowy murowany ganek łączący piętro oratorium z budynkiem klasztornym, pozwalającym mniszkom na swobodę przemieszczania się bez naruszania zasady ścisłej klauzury. Wzniesienie nowej zabudowy klasztornej miało miejsce w 1418-1424. W 1512 roku w wyniku pożaru klasztor uzyskał na powrót zabudowę drewnianą. Przetrwała do 1613 roku, kiedy to kolejny pożar zniszczył większą część zabudowy klasztornej oszczędzając jedynie refektarz. Postawiono wówczas dwa jednopiętrowe budynki murowane. W połowie XVII wieku uzupełnione o trzeci. W ramach procesu sekularyzacji własności kościelnej klaryski utraciły całe latyfundium. Jedynym źródłem finansowania konwentu stało się wówczas odszkodowanie, zaniżone w stosunku do wartości zarekwirowanego majątku, wypłacane siostrom w formie tzw. kompetencji. Utrata odpowiedniego zabezpieczenia materialnego czy nieustająca kuratela zaborcy, doprowadził do wyraźnego spadku liczby nowicjuszek. Na początku lat siedemdziesiątych XIX wieku zapadła decyzja o wyburzeniu poklasztornej zabudowy; na jej miejscu stanęło wkrótce więzienie (1875), a kilkanaście lat później gmach sądu (1889)

Klaryski sprowadzono dzięki staraniom księcia Bolesława Pobożnego i jego żony Jolanty (EK, 5, 1167).

Według Encyklopedii Katolickiej fundacja miała miejsce w 1259 r. (EK, 9, 40).

Entity at the time of the dissolution

Legal status: samodzielny

Type of independent entity: klasztor

Church dedication: św. Bartłomiej ap.

Nationality and ecclesiastical affiliation at the time of dissolution

Country: Prusy (Prusy Książęce, Brandenburgia-Prusy, Królestwo Prus)

Historical region: Wielkopolska

Archbishopric: gnieźnieńskie i poznańskie

Diocese: gnieźnieńska

Dissolution

Kasaty 1773-1914
    • Kind: zrealizowana
    • Data urzędowa kasaty: 31.01.1837 r.
    • Date of actual dissolution: 01.04.1837 r.

Map

Location: estimated

Geolocation: 52.5349253 17.582657499999982 (hide map)

Sources of studies (including bibliography)

  • Prejs Roland, Klaryski, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 9: Kinszasa - Krzymuska, Lublin, 2002, kol. 38-43
  • Aleksandrowicz Marian, Wrzeszcz Maria, Gniezno, Encyklopedia katolicka, t. 5: Fabbri - Górzyński, Lublin, 1989, kol. 1167