Monastery:
Franciszkanie (konwentualni), Inowrocław (św. Franciszek z Asyżu) dissolved

Introduced: 04.12.2012 10:27 | Last update: 02.06.2016 22:58 | Author of description: Marek Derwich

Collapse timeline
  • Foundation / translocation / change of rule / takeover

    1238 r.
  • Closure / abandonment

    second half of the I cent.
  • Dissolution executed

    Data faktycznej kasaty: 1819 r.
Expand all sections

Name

Main town / village: Inowrocław

Other name(s): niem. Inowrazlaw, Hohensalza, Jungbreslau, Jungleslau; ros. Иновроцлав [pol. Inowrocław, ang. Inovrotslav]

Location

Address, current nationality and administrative affiliation:
  • Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, woj. kujawsko-pomorskie, pow. inowrocławski

Additional location information: siedziba powiatu inowrocławskiego i gminy wiejskiej Inowrocław

Condition

Condition: nie zachowany

Existing buildings: ślady klasztoru zlokalizowano w zach. wsch. cz. pl. Klasztornego (dawniej Obrońców Pokoju), w okolicy Teatru Miejskiego (pl. Klsztorny 2) - prezbiterium

Religious order

Name of the order: Franciszkanie (konwentualni)

Other accepted Polish names: pol.: franciszkanie konwentualni, franciszkanie czarni, minoryci, szarzy bracia czes.:ob.: Řád menších bratří konventuálů, minorité; histo. františkáni ang.: ob. Order of Friars Minor Conventual; hist. Franciscains, Conventual Franciscains, Minorites, Greyfriars fr.: ob. Frères mineurs conventuels; hist. frères mineurs, Cordelier hiszp.: ob. Orden de Frailes Menores; hist. Orden Franciscana, Franciscanos conventuales, franciscanos niem.: ob. Orden der Minderen Brüder Konventualen (OMinConv); Minoriten, Franziskaner-Minoriten; Franziskaner-Konventualen, Schwarze Franziskaner ros.: ob. Орден Братьев Меньших Конвентуальных; hist.: францисканцы-конвентуалы, францисканцы włos.: ob. Ordine dei frati minori conventuali;

Full Polish name of the congregation: ob.: Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych; hist. Zakon franciszkanów, Zakon Braci Mniejszych

Full Latin name of the congregation: ob.: Ordo Fratrum Minorum Conventualium; hist.: Primus Ordo Franciscanus, Ordo Fratrum Minorum

Short Latin name: ob.: OFMConv.; hist.: OFM

Rite: rzymskokatolicki (katolicki)

Type of congregation: Active

Kind of congregation: męskie, habitowe, mendykanckie

Beginnings

Date of foundation / translocation / change of rule / takeover: 1238 r.

Description:

Fund. Kazimierz I kujawski, 1237 r. lub początek 1238 r.

W ciągu XVIII w. kościół popadł w ruinę - jak określił kronikarz, z powodu źle przeprowadzonych wcześniej prac remontowych. Przeprowadzano prace nad wzmocnieniem fundamentów. Ostatecznie podjęto przebudowę kościoła w roku 1765. Postanowiono o zachowaniu prezbiterium wraz z pierwszym przęsłem nawy, czyli części do dawnego lektorium. Miano wybudować nową ścianę szczytową od zachodu i wznieść kaplice po bokach pierwszego przęsła. Od wschodu dawnego prezbiterium zaplanowano wzniesienie nowego prezbiterium. Nad szczytem średniowiecznego prezbiterium miała wznosić się wysoka sygnaturka. Całość miała być sklepiona barokowo - w tym celu ściany miały być wzmocnione od wewnątrz przez ich obudowę. Plany w znacznej mierze były zrealizowane w 1777 r. Wzniesiono kaplice, z których jedną nakryto kopułką, a także nowe prezbiterium, którego nie nakryto jeszcze dachem. Proces przerwały władze zaborcze. Nie pomogły liczne prośby franciszkanów o ratunek dla kościoła do króla pruskiego, jak i wniosek do Berlina wraz z projektem sporządzonym przez budowniczego domeny pruskiej G. Dornsteina z roku 1777, który zachował się do dzisiaj w Archiwum Państwowym w Bydgoszczy. Po kilku latach ostatni franciszkanie w Inowrocławiu usunęli ruiny nawy i niedokończone budowle kościelne, zachowując jedynie dawne średniowieczne prezbiterium, na którym na wzór wschodniego szczytu dobudowano szczyt zachodni.wiki-kościół

Entity at the time of the dissolution

Legal status: samodzielny

Type of independent entity: klasztor

Church dedication: św. Franciszek z Asyżu

Nationality and ecclesiastical affiliation at the time of dissolution

Country: Prusy (Prusy Książęce, Brandenburgia-Prusy, Królestwo Prus)

Territorial unit: Wielkie Księstwo Poznańskie (od 1848 prow. Poznań)

Historical region: Kujawy

Prowincja / Archimandria: Prowincja polska =Provincia Polona

Archbishopric: gnieźnieńskie i poznańskie

Diocese: włocławska [kujawska; kujawsko-pomorska]

Dissolution

Kasaty 1773-1914
    • Kind: zrealizowana
    • Legal basis:
      • Państwo/Prusy/król Fryderyka Wilhelma III: edykt z 30.10.1810 o kasacie wszystkich klasztorów (Edikt über Einziehung sämmtlicher geistlichen Güter in der Monarchie)
      • Państwo/Prusy/król Fryderyk Wilhelm III: rozkaz gabinetowy z 31.03.1833 (Gabinetsordere v. 31 März 1833)
    • Date of actual dissolution: 1819 r.
    • Description:

      kasat 1819 (Gach, EK) lub 1818 (wiki-kościół).

      W 1821 r. rozebrano budynki klasztorne. Cegły wykorzystano do budowy nowych domów. 

      Kościół (funkcjonowało tylko prezbiterium) wykorzystano jako magazyn. Po częściowej przebudowie w l. 1851-1861 powstały tu olejarnia i fabryka cykorii. Po pożarze  mury kościoła rozebrano w 1872 r.

       

Map

Location: exact

Geolocation: 52.7968 18.2590 (hide map)

Sources of studies (including bibliography)

  • Sikorski Czesław, Początki zespołu klasztornego oo. Franciszkanów w Inowrocławiu w świetle archeologiczno-architektonicznych badań ratowniczych, „Ziemia Kujawska”, 8, 1986, s. 53–89
  • Wrzeszcz Maria, Inowrocław, Encyklopedia katolicka, t. 7: Ignoratio elenchi - Jędrzejów, Lublin, 1997, kol. 262
  • Mikołajczak Edmund, Średniowieczna własność ziemska okolic Inowrocławia, „Ziemia Kujawska”, 8, 1986, s. 91-111