Monastery:
Cystersi, Ląd (NMP, św. Mikołaj bp) dissolved

Introduced: 04.12.2012 10:27 | Last update: 01.01.2017 21:49 | Author of description: Marek Derwich

Collapse timeline
  • Foundation

    1175 - 1195 r.
  • Dissolution executed

    Data urzędowa kasaty: 19.06.1819 r. Data faktycznej kasaty: 24.06.1819 r.
Expand all sections

Name

Main town / village: Ląd

Other name(s): Landa, Land, Leda, Lęd, Linda, Lyonda, ros. Лёнд [pol. Lond, ang. Lënd]

Location

Address, current nationality and administrative affiliation:
  • Wyższe Seminarium Duchowne Towarzystwa Salezjańskiego (opactwo po cystersów i klasztor pokapucyński), Wyższe Seminarium Duchowne Towarzystwa Salezjańskiego, Ląd nad Wartą 101, 62-406, Lądek, Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, woj. wielkopolskie, pow. słupecki, tel.: 63 276 33 24

Additional location information: gmina Lądek, nad Wartą

Condition

Condition: zachowany

Existing buildings: od 2009 Pomnik historii; obiekty poklasztorne zajmują salezjanie (zob.)

Religious order

Name of the order: Cystersi

Full Polish name of the congregation: Zakon Cystersów

Full Latin name of the congregation: Ordo Cisterciensis; Sacer Ordo Cistersiensis

Short Latin name: OCist

Rite: rzymskokatolicki (katolicki)

Type of congregation: Contemplative

Kind of congregation: męskie, mnisze

Beginnings

Date of foundation: 1175 - 1195 r.

Type of foundation: szlachecka

Description:

- zabytkowy zespól klasztorny w Lądzie, dawny klasztor cystersów, obecnie placówka salezjanów – Wyższe Seminarium Duchowne Towarzystwa Salezjańskiego. - fund. na podstawie aktu fundacyjnego księcia Mieszka Starego, rzekomo z 1145 r. - falsyfikat (Dokładna data fundacji klasztoru lądzkiego, jak i rekonstrukcja najwcześniejszych dziejów opactwa lądzkiego ze względu na brak autentycznego dokumentu fundacyjnego, jest dziś bardzo trudna do ustalenia.)

Pierwsi mnisi przybyli z Łekna, kolejni z Altenbergu, w XIII w. Na początku XVI w. dobra opactwa obejmowały ponad 50 wsi, osiedli, folwarków, 2 miasta (Lądek i Zagórów) i prepozyturę w Gościszewie. W 1580 r. w Lądzie było 18 zakonników, w tym 15 księży. W 1796 r. opactwo zostało pozbawione większości dóbr przez rząd pruski (EK, 10, 596).

Country: Polska Piastowska

Territorial unit: woj. małopolskie

Historical region: Małopolska

Archbishopric: gnieźnieńskie

Diocese: krakowska

Entity at the time of the dissolution

Legal status: samodzielny

Type of independent entity: opactwo

Church dedication: NMP, św. Mikołaj bp

Nationality and ecclesiastical affiliation at the time of dissolution

Country: Rosja/Carstwo Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie

Territorial unit: woj. kaliskie

Historical region: Wielkopolska

Prowincja / Archimandria: Prowincja polska

Archbishopric: warszawskie

Diocese: kujawsko-kaliska

Dissolution

Kasaty 1773-1914
    • Kind: zrealizowana
    • Legal basis:
      • Kościół/abp warszawski Franciszek Skarbek Malczewski: dekret supresyjny z 17.04.1819
    • Data urzędowa kasaty: 19.06.1819 r.
    • Date of actual dissolution: 24.06.1819 r.
    • Description:

      - przebywało trzydziestu zakonników (w tym siedmiu kleryków), - starsi zakonnicy z przeorem Wysockim otrzymywali pensję, pozostając w klasztorze do 1848 r., -W roku 1822 dobra pocysterskie przeszły w ręce hrabiego Gutakowskiego, które odsprzedał w 1855 r. Gutakowski starał się o sprowadzenie do Lądu kapucynów, co dokonało się w roku 1850. W 1888 r. budynki klasztorne wystawiono na licytację w urzędzie powiatowym w Słupcy. Nabył je za 3000 rubli w imieniu biskupa kujawsko-kaliskiego ks. Karol Jankowski z przeznaczeniem na dom księży emerytów. Ostatecznie jednak biskup odstąpił te budynki hrabiemu Przeździeckiemu. -fund. parafii diecezjalnej 4.02.1890-pierwszy proboszcz ks. Ignacy Kasprzykowski, - 1921 r. sprowadzenie oo. salezjanów; utworzenie Niższego Seminarium Duchownego, - l. 1939-1941- w obiektach poklasztornych znajdował się hitlerowski obóz przejściowy dla 152 kapłanów, głównie diecezji włocławskiej oraz poznańskiej i gnieźnieńskiej. - l.. 1941-1945- siedziba Hitlerjugend, - w 1945 r. wznowiono w obiektach pocysterskich duszpasterstwo parafialne i utworzono Niższe Seminarium Duchowne, - w 1952 r. powołano do życia Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenia Salezjanów afiliowane do Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

      Według Encyklopedii Katolickiej, opactwo zostało skasowane dekretem prymasa M. Łukomskiego (pod naciskiem władz rosyjskich), liczyło wówczas 30 zakonników, w tym 7 kleryków. Ostatni z nich zmarł tutaj w 1848 r. Część majątku klasztoru, mianowicie okolice Lądu, Ciążenia, Ratynia, należała do 1822 r. do hrabiego Wacława Wiktora Gutakowskiego i jego żony Józefy z Grudzińskich. W 1850 r. pocysterskie dobra przejęli kapucyni, a w 1858 r. działało tutaj studium zakonne. Za udział konwentu w powstaniu styczniowym władze carskie skasowały klasztor w 1864 r., a zakonników zesłały na Syberię. W 1890 r. bp kujaw.-kal. A. K. Bereśniewicz przy kościele klasztornym erygował parafię, którą wraz z kościołem i klasztorem erygował parafię, którą wraz z kościołem i klasztorem jego następca bp S. K. Zdzitowiecki przekazał salezjanom. Do 1952 r. prowadzili tu oni niższe seminarium. W latach 1940-1941 Niemcy urządzili w klasztorze obóz przejściowy dla polskich księży i kleryków (9 spośród nich wraz z męczennikami II wojny światowej beatyfikował 13.06.1999 r. w Warszawie papież Jan Paweł II), następnie siedzibę organizacji Hitlerjugend. Od 1952 r. działa w Lądzie wyższe salezjańskie seminarium duchowne, w którym od jego założenia posługę pełnią salezjanki (EK, 10, 596).

       

Takeover

Przejęcie 1773-1914 przez: Przejęcie po 1914 r. przez:

Map

Location: exact

Geolocation: 52.2041 17.8932 (hide map)

Sources of studies (including bibliography)

  • Pietrzykowski Jan, Ląd, Ląd nad Wartą, Encyklopedia katolicka, t. 10: Krzyszkowski - Lozay, Lublin, 2004, kol. 595-597
  • Kamiński Mikołaj, Dawne opactwo zakonu cysterskiego w Lądzie nad Wartą. Zarys dziejów i zabytki sztuki, Warszawa, 1936, 123
  • Wyrwa Andrzej Marek, Ląd, [w:] Andrzej Marek Wyrwa, Jerzy Strzelczyk, Krzysztof Kaczmarek (red.), Monasticon Cisterciense Poloniae, t. 2: Katalog męskich klasztorów cysterskich na ziemiach polskich i dawnej Rzeczypospolitej, Poznań, 1999, s. 189-201
Strony na temat miejscowości:

Foto