Monastery:
Pijarzy, Łowicz (NMP, św. Wojciech) dissolved

Introduced: 04.12.2012 10:27 | Last update: 13.07.2016 17:28 | Author of description: Marek Derwich

Collapse timeline
  • Foundation / translocation / change of rule / takeover

    10.05.1668 r.
  • Dissolution executed

    Data faktycznej kasaty: 1864 r.
  • Restitution

    1958 r.
Expand all sections

Name

Main town / village: Łowicz

Other name(s): niem. Lowitsch, lit. Lovičius, ros. Лович [pol. Łowicz, ang. Lovich]

Location

Address, current nationality and administrative affiliation:
  • Kościół pod wezwaniem Matki Bożej Łaskawej (klasztor pijarów), ul. Pijarska 2, 99-400, Łowicz, Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, woj. łódzkie, pow. łowicki, tel.: 46 837 33 55, email: lowicz@pijarzy.pl

Additional location information: nad rzeką Bzurą

Condition

Condition: ob. funkcjonuje

Does the building(s) exist?: zachowane kościół i klasztor; kolegium niezachowane

Religious order

Name of the order: Pijarzy

Full Polish name of the congregation: Zakon Kleryków Regularnych Ubogich Matki Bożej Szkół Pobożnych

Full Latin name of the congregation: Ordo Clericorum Regularium Pauperum Matris Dei Scholarum Piarum

Short Latin name: SchP; SP

Rite: rzymskokatolicki (katolicki)

Type of congregation: Active

Kind of congregation: męskie, kleryckie

Beginnings

Date of foundation / translocation / change of rule / takeover: 10.05.1668 r.

Description:

fund. kasztelan gostyński Jan Szamonowski z żoną Anną z Byków. 

opis pierwszych lat oraz budowy kościoła i klasztoru - http://lowiczanin.info/wiki/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_rektorski_ojc%C3%B3w_pijar%C3%B3w

"W 1821 r. przy próbie restauracji, budynek, w którym znajdowało się kolegium runął. Z cegieł zawalonych kamienic wzniesiono prostopadle do wschodniej zakrystii, w 1836 r., nowy budynek. Szkołę przeniesiono do budynku XX misjonarzy, gdzie istniała jeszcze przez 10 lat. W 1831 r. budynki pijarów Rosjanie zajęli na lazaret, przez co zakonnicy zostali zmuszeni do zamieszkania w domach szewskich." "W okresie powstania listopadowego w kolegium pijarskim powstał lazaret wojskowy, głównie dla rannych i chorych z Pułku Jazdy Augustowskiej. Po zajęciu Łowicza przez gen. Paskiewicza i w trakcie jego ataku na Warszawę, świątynię pijarską zamieniono na skład prochu. W okresie działań wojennych kościół uległ znacznemu zniszczeniu. Częściowo zniszczone freski w 1834 r. zostały zamalowane wapnem." (ib.)

Entity at the time of the dissolution

Church dedication: NMP, św. Wojciech

Nationality and ecclesiastical affiliation at the time of dissolution

Country: Rosja/Carstwo Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie

Historical region: Mazowsze

Prowincja / Archimandria: Prowincja polska

Archbishopric: warszawskie

Dissolution

Kasaty 1773-1914
    • Kind: zrealizowana
    • Legal basis:
      • Państwo/Rosja/car Aleksander II: ukaz z 8.11.1864 (27.10.1864 starego stylu), zwany ukazem o reformie klasztorów w Królestwie Polskim
    • Date of actual dissolution: 1864 r.
    • Description:

      "

      W 1864 r. nastąpiła zupełna kasata zakonu. Na miejscu pozostał jedynie jako rezydent dotychczasowy rektor kościoła pijarskiego ks. Leonard Gargiewicz z tytułem wikariusza kolegiaty łowickiej. Po jego śmierci w 1872 r. na 86 lat opiekę na kościołem przejęli księża diecezjalni.W 1898 r. część malatur, które ocalały na sklepieniach w nawach bocznych, została odnowiona i uzupełniona przez malarza łowickiego, niejakiego Zdziarskiego. W początkach XX w. próbę oczyszczenia fresków z wapna podjął również prof. Edward Trojanowski z Warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych. Na początku I wojny światowej kościół ucierpiał ponownie, na skutek niemieckich pocisków, które przedziurawiły fronton, zrujnowały dach i okna. Kolejnych napraw dokonywał ok. 1917 r. rektor kościoła ks. Maksymilian Cichocki. W 1919 r., gdy rektorem kościoła został ks. Stefan Zawadzki, kościół popijarski stał się kościołem szkolnym, a jego rektorzy byli nazywani prefektami. W okresie międzywojennym kościół pełnił, w zastępstwie zbyt małego kościoła św. Jana, funkcję kościoła garnizonowego dla stacjonującego w Łowiczu 10 PP. Ks. Zawadzki zbudował na terenie ogrodu przykościelnego nową plebanię, którą 20 maja 1934 r. poświęcił kard. Aleksander Kakowski. Podczas II wojny światowej w kościele wybuchł pożar i zawaliło się częściowo sklepienie nawy głównej, a w nawie zachodniej powstało głębokie poprzeczne pęknięcie.(http://lowiczanin.info/wiki/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_rektorski_ojc%C3%B3w_pijar%C3%B3w) - tu też opis współczesnego wyposażenia kościoła.

      "

Restitution

Restytucje 1773-1914
    • Date: 1958 r.
    • Miejsce: własny kościół i klasztor
    • Description:

      "Starania o powrót do Łowicza pijarzy podjęli w 1957 r. 3 października tego roku prowincjał pijarów ks. Andrzej Wróbel rozmawiał w tej sprawie z kardynałem Stefanem Wyszyńskim. 7 marca 1958 r. pijarzy otrzymali wstępną zgodę na ponowne objęcie kościoła w Łowiczu. Zabezpieczenie obiektu i przygotowanie się do pracy duszpasterskiej w mieście, władze prowincjalne zleciły ks. Sebastianowi Dybcowi i ks. Feliksowi Lubasiowi. Wznowioną, stałą pracę duszpasterską, w Łowiczu, pijarzy rozpoczęli 14 września 1958 r. Po 1961 r. rozpoczęto remont zupełnie zniszczonego dachu i tynków zewnętrznych kościoła. Mniej więcej w tym czasie świątynia została zakwalifikowana przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do zabytków klasy I. Następstwem tego był remont całego kościoła i prace zabezpieczające. Odnawianie wnętrza kościoła miało również miejsce w 1983 r., a jego uroczyste poświęcenie przez bpa Zbigniewa Kraszewskiego, było związane z 400 – leciem kapłaństwa Józefa Kalasancjusza. Ostatnie remonty kościoła prowadzone są od jesieni 2009 r. Do tej pory wykonano częściowo nową elewację, wymieniono dach i ogrodzenie oraz uporządkowano teren wokół kościoła (http://lowiczanin.info/wiki/index.php?title=Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_rektorski_ojc%C3%B3w_pijar%C3%B3)"

Map

Location: exact

Geolocation: 52.1061 19.9432 (hide map)

Sources of studies (including bibliography)

Strony na temat miejscowości:

Foto

stan przed remontem w 2012 r.
źr.: Wistula, http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Our_Lady_of_Graces_and_Adalbert_of_Prague_church_in_%C5%81owicz#/media/File:Saints_Mary_and_Adalbert_church_in_%C5%81owicz,_Poland.jpg