Monastery:
Franciszkanie reformowani (reformaci), Brodnica (św. Franciszek z Asyżu) dissolved

Introduced: 04.12.2012 10:27 | Last update: 25.05.2016 18:11 | Author of description: Marek Derwich

Collapse timeline
  • Foundation / translocation / change of rule / takeover

    1751 - 1752 r.
  • Dissolution executed

    Data urzędowa kasaty: 1832 r. Data faktycznej kasaty: 1832 r.
  • Restitution

    02.11.1947 r.
Expand all sections

Name

Main town / village: Brodnica

Name at the time of dissolution: Strasburg

Other name(s): niem. Strasburg in Westpreußen, Strasburg an der Drewenz; ros. Бродница [pol. Brodnica, ang. Brodnitsa]; ukr. Бродниця [pol. Brodnycia, Brodnytsya]

Location

Address, current nationality and administrative affiliation:
  • Klasztor oo. franciszkanów w Brodnicy i parafia rzymsko-katolicka pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny (klasztor reformatów), Klasztor oo. franciszkanów, ul. Sądowa 5a, 87-300, Brodnica, Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, woj. kujawsko-pomorskie, pow. brodnicki, tel.: 564982507

Additional location information: gmina Brodnica; nad rz. Drwęcą

Condition

Condition: ob. funkcjonuje

Does the building(s) exist?: rezydencja franciszkanów reformatów w zachowanym zespole klasztornym z kościołem parafialnym (od 1978) p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny; diecezja Toruń, dekanat Brodnica

Religious order

Other accepted Polish names: reformaci; franciszkanie

Full Polish name of the congregation: Bracia mniejsi franciszkanie

Full Latin name of the congregation: Ordo Fratrum Minorum Strictioris Observantiae Reformatorum

Short Latin name: OFMRef

Rite: rzymskokatolicki (katolicki)

Type of congregation: Active

Kind of congregation: męskie, habitowe, mendykanckie

Beginnings

Date of foundation / translocation / change of rule / takeover: 1751 - 1752 r.

Description:

Fund. starosta brodnicki Józef Pląskowski i jego żona Rozalia. Wg Schematyzmu 1971 także cześnik latyczewski Dominik Rembieliński i jego żona Wiktoria.
15.11.1751 potwierdzenie króla; 27.01.1752 dekret bpa chełmińskiego zezwalający na erygowanie domu zakonne
Zakonnicy przybyli do prowizorycznego budynku klasztoru 20.03.1752.
Budowa kościoła ukończona 1762, poświęcenie 1.08.1762. Budowa kościoła zakończona 1772

Country: Polska/[I] Rzeczpospolita Obojga Narodów

Territorial unit: woj. chełmińskie

Historical region: Ziemia Chełmińska

Archbishopric: gnieźnieńskie

Diocese: chełmińska

Entity at the time of the dissolution

Legal status: samodzielny

Type of independent entity: klasztor

Church dedication: św. Franciszek z Asyżu

Dzieje

Sierpień 1831 - inne
  • Description:

    powstaje szpital w części zabudowań klasztornych dla chorych na cholerę; następnie przeznaczony dla powstańców listopadowych (uciekinierów)

Nationality and ecclesiastical affiliation at the time of dissolution

Country: Prusy (Prusy Książęce, Brandenburgia-Prusy, Królestwo Prus)

Territorial unit: prow. Prusy Zachodnie

Historical region: Ziemia Chełmińska

Prowincja / Archimandria: Prowincja pruska pw. Wniebowzięcia NMP

Archbishopric: gnieźnieńskie i poznańskie

Diocese: chełmińska

Dissolution

Kasaty przed 1772
    • Kind: zrealizowana
    • Data urzędowa kasaty: 1832 r.
    • Date of actual dissolution: 1832 r.
    • Description:
      W czasie epidemii cholery w sierpniu i wrześniu 1831 r. władze pruskie urządziły w części klasztoru szpital zakaźny, później umieszczono tam rannych i chorych żołnierzy polskich oraz cywilnych uczestników powstania listopadowego, którzy na początku października 1831 r. przechodzili przez Brodnicę. W tym samym roku władze pruskie zmusiły zakonników do całkowitego opuszczenia budynku. W ten sposób nastąpiła kasata klasztoru, który służył jako więzienie aż do roku 1945. Ogród klasztorny zamieniono na cmentarz, a kościół na kaplicę cmentarną. [http://brodnica.franciszkanie.net/historia/historia-klasztoru/]

Restitution

Restytucje po 1914 r.
    • Date: 02.11.1947 r.
    • Miejsce: Franciszkanie reformowani (reformaci), Brodnica (św. Franciszek z Asyżu)
    • Description:
      Bp. Chełmiński, Kazimierz Kowalski, dekretem z dnia 15 sierpnia 1947 r. przekazał kościół braciom mniejszym z Prowincji Matki Boskiej Anielskiej z Krakowa. Uroczysty powrót zakonników nastąpił 2 listopada 1947 roku. Od tego czasu świątynia klasztorna nosi tytuł Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny.Po powrocie do Brodnicy franciszkanie zamieszkali w tej części klasztoru, która nie była zajęta przez Spółdzielnię Inwalidów „Jedność”. W 1979 r. Spółdzielnia opuściła zajmowane przez siebie lokale i dzięki temu cały klasztor znalazł się w posiadaniu zakonników, którzy po przeprowadzeniu odpowiednich remontów dostosowali go do potrzeb życia zakonnego.
      W 1978 r. bp Bernard Czapliński, ordynariusz chełmiński erygował przy kościele parafię. Wielkim wydarzeniem w powojennej historii klasztoru było nawiedzenie relikwii św. Antoniego z Padwy, który przy tej okazji został ogłoszony patronem miasta. Stało się to 26 października 1995 r. Pomysłodawcą był ówczesny gwardian konwentu brodnickiego, o. Eugeniusz Krajewski. Inicjatywę tę poparł bp toruński Andrzej Suski, ale także władze miasta. O. prowincjał Hipolit Lipiński ustanowił kościół brodnicki sanktuarium św. Antoniego. [http://brodnica.franciszkanie.net/historia/historia-klasztoru/]

Map

Location: exact

Geolocation: 53.2594 19.393 (hide map)

Sources of studies (including bibliography)

  • Schematyzm Prowincji Matki Bożej Anielskiej OO. Franciszkanów-Reformatów w Polsce, Kraków, 1971, s. 72, 91
  • Duchniewski Jerzy, Brodnica, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 2, Lublin, 1976, kol. 1082

Foto

Widok od pd-zach na fasadę kościoła i fragment skrzydła zachodniego klasztoru.  16.07.2012. Za: http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Niepokalanego_Pocz%C4%99cia_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszej_Maryi_Panny_w_Brodnicy.jpg [Przemysław Jahr]