Architektura poklasztorna:
Dominikanie, Opole (MB Bolesna, św. Wojciech), Opole, kościół klasztorny, XIII wiek

Wprowadzono: 27.01.2015 22:26 | Ost. aktualizacja: 06.03.2015 15:48 | Autor opisu: Paula Zawisza

Wiadomości podstawowe

Typ: kościół klasztorny

Datacja: XIII wiek

Lokalizacja

Główna miejscowość: Opole

Przynależność państwowa i kościelna w chwili kasaty

Państwo: Prusy (Prusy Książęce, Brandenburgia-Prusy, Królestwo Prus)

Arcybiskupstwo: gnieźnieńskie

Diecezja: wrocławska

Informacje szczegółowe

Styl: gotyk
Opis architektoniczny:

Kościół orientowany, murowany z trzynawowym, bazylikowym korpusem, z kaplicą, nakryty dachami dwuspadowymi i dachem jednospadowym nad nawą południową. Wydłużone prezbiterium jest zamknięte trójbocznie, z różną grubością murów wyznaczających etapy rozbudowy, z kaplicą przy nawie bocznej od północy i zakrystią od południa. Jest przekryte sklepieniem kolebkowym z lunetami spływającymi na odcinki belkowania wspieranego przez pilastry (z lat 1701-1708). Korpus rozdzielają opilastrowane, kwadratowe filary, połączone półkolistymi arkadami. Nad nawą główną i południową boczną rozpięte są sklepienia krzyżowe na gurtach z pocz. XVIII w., nad północną nawą boczną i kaplicą sklepienia krzyżowo-żebrowe z ok. 1399 r. lub z 1. poł. XV w. Nad zakrystią znajduje się kolebka z lunetami (Pilch 2008, s. 144).

UWAGI: Od 1254 r. do czasu przeniesienia siedziby parafii do kolegiaty Świętego Krzyża, był kościołem parafialnym, następnie od 1304 r. przekazany dominikanom. Nowy kościół pw. NMP i śś. Jerzego i Wojciecha był konsekrowany w 1361 r. Przebudowywany od 1399 r., został ponownie konsekrowany w 1430 r. i zapewne wtedy powiększony o północną kaplicę MB Częstochowskiej. Opuszczony przez zakonników w 1530 r., częściowo użytkowany przez ewangelików, okresowo zamknięty, ulegał stopniowej dewastacji i zniszczeniu, szczególnie w okresie wojny trzydziestoletniej. Odbudowany w latach 1701-1708 (po zawaleniu się sklepień w 1659 r. i pożarach w 1666 r. i 1689 r.) jako świątynia barokowa, łącznie ze wzniesieniem wieży nad kaplicą (Pilch 2008, s. 143). Przebudowany w XVI i XVII w. (EK, 14, 672).

Losy po kasacie:

W okresie wojen napoleońskich zamieniony został na szpital i magazyn, stopniowo dewastowany. Zabezpieczany od 1823 r., w związku z osiadaniem fundamentów, pozbawiony sklepień w części wschodniej prezbiterium, był odnawiany w 4 ćw. XIX w. (m. in. przekształcenie fasady zachodniej, przebudowa wieży itp.) (Pilch 2008, s. 144). Parafię erygowano w 1934 r. (EK, 14, 672).

Stan zachowania: Obecnie z neoromańską fasadę zachodnią z lat 1875-1876 (przeprojektowaną w latach 1931-1938), wieżą ośmioboczną z baniastym hełmem z latarnią z lat 1895-1896. Gruntownie odnowiony w latach 1931-1938, po 1945 r. ponownie podniesiony do godności kościoła parafialnego. Był remontowany i częściowo przywrócony do formy gotyckiej w latach 1960-1964, ostatnio restaurowany w 1980 r. (Pilch 2008, s. 144).

Obecna funkcja: Kościół parafialny (EK, 14, 672).

Rejestr zabytków: WUOZ Opole 125/54 z 3.09.1954 r.

Geolokalizacja: 50.670428 17.924438099999975 (zwiń mapę)