Klasztor:
Szarytki, Chełmno (św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty) skasowany

Wprowadzono: 04.12.2012 10:27 | Ost. aktualizacja: 31.05.2016 17:03 | Autor opisu: Marek Derwich

Zwiń oś czasu
  • Fundacja / translokacja / zmiana reguły / przejęcie

    24.06.1821 r.
  • Kasata częściowa

    Data kasaty częściowej: 31.05.1875 r. Data anulowania kasaty: 1875 r.
Rozwiń wszystkie sekcje

Nazwa

Główna miejscowość: Chełmno

Nazwa w momencie kasaty: Culm

Nazwa inna/e: Chołmien; łac. Culmen; niem. Kulm; biał. Хэлмна [pol. Chełmna, ang. Khelmna]; ros. Хелмно [pol. Chiełmno, ang. Khelmno]; ukr. Хелмно [pol. Chełmno, ang. Khelmno]

Lokalizacja

Adres/y, obecna przynależność państwowa i administracyjna:
  • Klasztor szarytek, Dominikańska 40, 86-200, Chełmno, Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, woj. kujawsko-pomorskie, pow. chełmiński

Dodatkowe informacje o położeniu: gmina Chełmno

Stan zachowania

Stan zachowania: ob. funkcjonuje

Czy obiekt​/​y istnieje?: dobry

Zgromadzenie

Nazwa zgromadzenia: Szarytki

Inne przyjęte nazwy polskie: Siostry miłosierdzia

Wybrane nazwy obcojęzyczne: franc.: Filles de la Charité de Saint Vincent de Paul; włos.: Figlie della Carità di San Vinzenzo de' Paoli

Pełna polska nazwa zgromadzenia: Zgromadzenie Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo

Skrócona nazwa łacińska: FdC

Obrządek: rzymskokatolicki (katolicki)

Typ zgromadzenia: Czynne

Rodzaj zgromadzenia: żeńskie, habitowe, klauzurowe

Początki

Data fundacji / translokacji / zmiany reguły / przejęcia: 24.06.1821 r.

Opis:

Król pruski Fryderyk Wilhelm III przekazał zabudowania klasztorne wraz z częścią dawnych dóbr benedyktynek.

W 1822 roku Zgromadzenie urządziło w obszernych budynkach poklasztornych szpital dla 80 chorych, ochronkę dla 150 dzieci z miasta oraz sierociniec, początkowo dla 25 sierot, których liczba z biegiem lat wzrosła. W następnych latach Siostry urządziły szkołę elementarną dla dziewcząt oraz wyższy zakład naukowy dla panien - tak zwaną Selektę - gdzie kształciły się przyszłe nauczycielki - oraz Dom Starców. Około 100 uczennic mieszkało w internacie u Sióstr. Niestety, wszystkie te dzieła z wyjątkiem szpitala i domu starców w czasie "Kulturkampfu" Bismarcka - na mocy tzw. "Praw majowych" z 1875 roku zostały skasowane. Zamknięto też nowicjat, zwany w Zgromadzeniu Seminarium, który istniał zaledwie 7 lat - ponowne otwarcie Seminarium nastąpiło dopiero w 1898 roku. Wówczas to przeprowadzono kapitalny remont kościoła klasztornego i innych zabudowań, a od ulicy postawiono na fundamentach parterowego domku pokaźny gmach pod wezwaniem św. Józefa. W 1904 roku zbudowano nowoczesny - jak na owe czasy - szpital (Dom św. Wincentego), budynek pralni oraz w 1914 roku dom ogrodowy jako oddział szpitalny dla zakaźnie chorych. 
W latach okupacji hitlerowskiej Zgromadzenie cierpiało wraz z całym narodem. W Domu Chełmińskim przetrwała ciężkie lata wojenne grupa 50 polskich dzieci. 20 Sióstr wywiózł okupant do obozu pracy, a 8 Sióstr do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, z których 6 poniosło śmierć męczeńską. Po wojnie powierzono też Siostrom grupę niemieckich dzieci, którymi się zaopiekowały i je wychowały.
 Lata pięćdziesiąte i sześćdziesiąte XX stulecia to znów trudny okres w dziejach Prowincji i Domu. Pod dyrekcję państwowego "Caritasu" przeszedł Dom Opieki dla Dorosłych oraz tzw. Sierociniec, czyli Dom Dziecka. Dom Małego Dziecka uznany został jako Zakład Społecznej Służby Zdrowia. W Domu Dziecka przebywało 150 dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym, które w 1962 roku zabrano do Państwowych Domów Dziecka, a Siostrom dano pod opiekę dzieci z niepełnosprawnością fizyczną i intelektualną, które dotąd przebywają w naszym Domu Pomocy Społecznej, powstałym w wyniku kolejnych przekształceń istniejących wcześniej zakładów. Obecnie Dom Pomocy Społecznej liczy ponad 140 mieszkańców: dzieci, młodzież i dorośli (w tym także osoby starsze), którymi opiekują się Siostry wraz z personelem świeckim. W punkcie charytatywnym wydawana jest żywność i odzież dla potrzebujących. Działa również Świetlica Socjoterapeutyczna dla dzieci. - 
http://www.szarytki.opoka.org.pl/klasztor.html

Placówka w chwili kasaty

Status prawny: samodzielny

Charakter domu samodzielnego: Dom prowincjalny

Wezwanie kościoła: św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty

Przynależność państwowa i kościelna w chwili kasaty

Państwo: Prusy (Prusy Książęce, Brandenburgia-Prusy, Królestwo Prus)

Jednostka podziału administracyjnego: prow. Prusy Zachodnie

Kraina historyczna: Ziemia Chełmińska

Prowincja / Archimandria: Prowincja poznańska

Arcybiskupstwo: gnieźnieńskie

Diecezja: chełmińska

Kasata

Kasaty 1773-1914
    • Rodzaj: częściowa
    • Podstawa prawna:
      • Państwo/Niemcy/Sejm/Kulturkampf: ustawa "majowa" z 31.05.1875 o likwidacji zakonów i kongregacji zakonnych w Niemczech ( Gesetz betreffend die geistlichen Orden und ordensähnlichen Kongregation der katholichen Staaten)
    • Data kasaty częściowej: 31.05.1875 r.
    • Data anulowania kasaty: 1875 r.
    • Opis:

      Kasacji nie uległy jedynie szpital i dom starców, zob. wyżej, opis.

Przejęcie

Mapa

Lokalizacja: dokładna

Geolokalizacja: 53.3492 18.4182 (zwiń mapę)

Źródła opracowań (w tym bibliografia)

  • Domasłowski Jerzy, Kościół i dawny klasztor cysterek w Chełmnie, (Towarzystwo Naukowe w Toruniu; Prace Popularnonaukowe, 40; Zabytki Polski Północnej, 6), Warszawa, 1983, ss. 83