Klasztor:
Cystersi, Wąchock (NMP, św. Florian) skasowany

Wprowadzono: 04.12.2012 10:27 | Ost. aktualizacja: 03.08.2015 11:55

Zwiń oś czasu
  • Fundacja / translokacja / zmiana reguły / przejęcie

    1179 r.
  • Restytucja

    1951 r.
  • Kasata zrealizowana

    Data faktycznej kasaty: 17.04.1819 r.
Rozwiń wszystkie sekcje

Nazwa

Główna miejscowość: Wąchock

Lokalizacja

Adres/y, obecna przynależność państwowa i administracyjna:
  • Opactwo Cysterskie, ul. Kościelna 14, 27-215, Wąchock, Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, tel.: 41 275 02 00 (furta klasztorna), email: cistercium@wp.pl

Dodatkowe informacje o położeniu: Polska, woj. świętokrzyskie, pow. starachowicki, gm. Wąchock

Stan zachowania

Stan zachowania: ob. funkcjonuje

Czy obiekt​/​y istnieje?: klasztor i kościół w stanie dobrym

Zgromadzenie

Nazwa zgromadzenia: Cystersi

Pełna polska nazwa zgromadzenia: Zakon Cystersów

Pełna łacińska nazwa zgromadzenia: Ordo Cisterciensis; Sacer Ordo Cistersiensis

Skrócona nazwa łacińska: OCist

Obrządek: rzymskokatolicki (katolicki)

Typ zgromadzenia: Kontemplacyjne

Rodzaj zgromadzenia: męskie, mnisze

Początki

Data fundacji / translokacji / zmiany reguły / przejęcia: 1179 r.

Opis:

W skrzydle wschodnim znajduje się zakrystia (z XIII wieku; obrazy z zakrystii przedstawiają zakonników pomordowanych podczas najazdu Tatarów w 1260 r. Do zakrystii przylega małe pomieszczenie przeznaczone pierwotnie na bibliotekę podręczną; na uwagę zasługuje małe okienko okratowane, które od czasów wczesnośredniowiecznych nie było poddawane żadnej konserwacji ani przeróbkom), kapitularz (jeden z najstarszych cysterskich zabytków w Polsce, zachowany do dziś autentyczny kapitularz romański; detale architektoniczne kapitularza są bogato zdobione ornamentami roślinnymi), a na piętrze dormitorium z XII w. i trzynastowieczna fraternia przeznaczoną pierwotnie na salę dzienną mnichów. W skrzydle południowym najbardziej reprezentatywną częścią jest refektarz z XIII wieku. Będący najbardziej okazałą salą ze średniowiecznych zabudowań. W trzech nierównych oknach znajdują się witraże przedstawiające: "Cudowne rozmnożenie chleba"; herby cysterskie, zakonnik piszący księgę; herby cysterskie, św. Bernard. detale architektoniczne są bogato zdobione ornamentami roślinnymi. Lapidarium klasztorne- znajduje się w sieni o kolebkowym sklepieniu, za klatką schodową. Znajdują się tam umieszczone luźno, romańskie elementy architektoniczne (m.in.: bazy, trzony kolumn, kapitele, segmenty żeber sklepiennych) oraz dawne płyty nagrobne. Krużganki z okresu romańskiego stanowią najstarszą część opactwa wąchockiego, przebudowane w XVII w.; Ślady dawnej budowli widoczne są na ścianach w formie luków; w pobliżu przejścia z krużganków do kościoła widoczne są również ślady polichromii z XIII i XVII wieku. Do wschodniej części budynku klasztornego w XVI wieku dobudowano Dom Opata z małym wirydarzem. W ogrodzie znajduje się pomnik św. Bernarda - patrona cystersów. Na terenie zabudowań klasztornych w 1991 roku zostało utworzone Muzeum ojców cystersów przedstawiające i upamiętniające ważne wydarzenia z dziejów opactwa, historii ruchu oporu i walk wyzwoleńczych; muzeum powstało w oparciu o zbiory kolekcjonerskie księdza Walentego Ślusarczyka, proboszcza z Nowej Soli. Znajduje się tu również Krypta "Ponurego" - tablica z czerwonego piaskowca, za którą znajduje się z urna z doczesnymi szczątkami legendarnego dowódcy AK- majora Jana Piwnika "Ponurego"(1912-1944) W 1995 r. ukończono pracę nad utworzeniem na terenie klasztoru Panteonu Pamięci Podziemnego Państwa Polskiego 1939-45. Na murze po lewej stronie kościoła klasztornego umieszczono tablice pamiątkowe informujące o historii Państwa Podziemnego w latach 1939-45. W centralnej części muru stoi pomnik Podziemnego Państwa Polskiego. Panteon Pamięci zamykają tablice epitafijne komendantów głównych Armii Krajowej. W roku 1819, decyzją władz carskich i Rządu Królestwa, przeprowadzono kasatę opactwa, a kościół przeznaczono na świątynię parafialną. Budynki klasztorne przejęła Dyrekcja Górnicza Królestwa Polskiego, a rząd Królestwa objął następujące zakłady metalurgiczne (piece i kuźnice): Bzin, Marcinkowo, Rojów, Starachowice, Wąchock i Węgłów. Przejęto też z biblioteki klasztornej 2438 książek. Głównie były to dzieła liturgiczne i teologiczne. W XIX i w 1 poł. XX w. kościół znajdował się w rękach kleru diecezjalnego, a w 1887 r. przekazano na własność parafii również zabudowania klasztorne. Prowadzono w tym czasie liczne prace konserwatorskie i remontowe. W roku 1951, po prawie półtorawiekowej nieobecności, kompleks klasztorny ponownie przejęli cystersi, którzy przybyli z Mogiły. Utworzono wówczas przeorat konwentualny, który w 1964 r. podniesiono do rangi opactwa.

Placówka w chwili kasaty

Status prawny: samodzielny

Charakter domu samodzielnego: opactwo

Wezwanie kościoła: NMP, św. Florian

Przynależność państwowa i kościelna w chwili kasaty

Państwo: Rosja/Carstwo Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie

Prowincja / Archimandria: Prowincja polska

Arcybiskupstwo: warszawskie

Diecezja: sandomierska

Kasata

Kasaty 1773-1914
    • Rodzaj: zrealizowana
    • Data faktycznej kasaty: 17.04.1819 r.

Restytucja

Restytucje po 1914 r.
    • Data: 1951 r.

Mapa

Lokalizacja: dokładna

Geolokalizacja: 51.0745876810253 21.016302380981415 (zwiń mapę)

Źródła opracowań (w tym bibliografia)

  • Poniewozik Leszek, Wąchock, Encyklopedia katolicka, t. 20: Vác - Żywy różaniec, Lublin, 2014, kol. 306-307