Klasztor:
Dominikanie, Żnin (św. Jan Chrzciciel) skasowany

Wprowadzono: 04.12.2012 10:27 | Ost. aktualizacja: 26.05.2015 14:37

Zwiń oś czasu
  • Fundacja / translokacja / zmiana reguły / przejęcie

    1338 r.
  • Kasata zrealizowana

    Data faktycznej kasaty: 1819 r.
Rozwiń wszystkie sekcje

Nazwa

Główna miejscowość: Żnin

Nazwa w momencie kasaty: Znin

Nazwa inna/e: Dietfurt

Lokalizacja

Adres/y, obecna przynależność państwowa i administracyjna:
  • Parafia Rzymsko-Katolicka pw. NMP Królowej Polski w Żninie (kościół pw. św. Jana Chrzciciela), ul. Lewandowskiego 15, 88–400, Żnin, Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, tel.: 52–30–30–530

Dodatkowe informacje o położeniu: Polska, miasto, województwo kujawsko-pomorskie, powiat żniński, gmina miejsko-wiejska Żnin

Stan zachowania

Stan zachowania: nie zachowany

Istniejące obiekty: kompleks klasztorny zburzony w latach 1821-1839, do dziś pozostał jedynie – mocno przemurowany i w niczym nie przypominający dawnej formy – czworak służby klasztornej na obecnym pl. Działowym.

Zgromadzenie

Nazwa zgromadzenia: Dominikanie

Pełna polska nazwa zgromadzenia: Zakon Braci Kaznodziejów

Pełna łacińska nazwa zgromadzenia: Ordo Fratrum Praedicatorum; Ordo Praedicatorum

Skrócona nazwa łacińska: OP

Obrządek: rzymskokatolicki (katolicki)

Typ zgromadzenia: Czynne

Rodzaj zgromadzenia: męskie, mendykanckie

Początki

Data fundacji / translokacji / zmiany reguły / przejęcia: 1338 r.

Opis:

Fund. arcybiskup archidiecezji gnieźnieńskiej Janisław

Placówka w chwili kasaty

Status prawny: samodzielny

Charakter domu samodzielnego: klasztor

Wezwanie kościoła: św. Jan Chrzciciel

Przynależność państwowa i kościelna w chwili kasaty

Państwo: Prusy (Prusy Książęce, Brandenburgia-Prusy, Królestwo Prus)

Jednostka podziału administracyjnego: Wielkie Księstwo Poznańskie (od 1848 prow. Poznań)

Kraina historyczna: Pomorze Zachodnie oraz Środkowe

Prowincja / Archimandria: Prowincja polska

Arcybiskupstwo: gnieźnieńskie

Diecezja: gnieźnieńska

Kasata

Kasaty 1773-1914
    • Rodzaj: zrealizowana
    • Data faktycznej kasaty: 1819 r.
    • Opis:

      Kompleks klasztorny zburzony w latach 1821-1839 (EK, 20, kol. 1604).

      W 1819 r. pruskie władze budowlane ze względów bezpieczeństwa wydały nakaz rozbiórki nadwątlonych budowli dominikańskich. Kościół zburzono w latach 1820 –1821. Rozbiórka klasztoru trwała do 1839 r. Cegłę rozbiórkową sprzedano na budowę nowych domów w Żninie. Z klasztornej nekropolii szczątki zmarłych dominikanów przeniesiono na cmentarz parafialny i złożono w murowanym grobowcu przy głównym ganku. Majątek klasztorny podzielono między żnińskie gminy wyznaniowe, katolicką i ewangelicką. Część jego przeznaczono na utrzymanie szkól. Parcelę, na której stał klasztor i kościół otrzymała gmina ewangelicka. W 1839 r. z fundacji króla Prus Fryderyka Wilhelma III zbudowano na niej zbór. W jego miejsce w 1909 r. wzniesiono okazałą, neogotycką świątynię ewangelicką. Od 1945 r. służy ona katolikom jako kościół p.w. Najświętszej Maryi Panny Królowej Korony Polskiej. Dłużej przetrwały zabudowania gospodarcze klasztoru. Żnińscy piwowarzy długi czas korzystali z klasztornego browaru, aż drewniana budowla rozpadła się ze starości. W murowanym czworaku mieszkalnym służby klasztornej, stojącym przy dzisiejszym placu Działowym, do końca XIX w. był szpital miejski. Obecnie, mocno przemurowany, jest on znów domem mieszkalnym. Aparaty i szaty liturgiczne oraz sprzęty kościelne przysądzono gminie katolickiej. Przeniesiono je do parafialnego kościoła św. Floriana. Część z nich uzupełniła wyposażenie tej świątyni, część oddano do potrzebujących, podżnińskich kościołów. Obydwa obrazy Matki Bożej, wota, monstrancję, stalle, feretron i prospekt organowy pozostawiono w kościele św. Floriana. Chrzcielnicę zabrano do kościoła w Gąsawie. Rzeźby ołtarzowe trafiły do kościoła w Wenecji. Do kościoła stojącego w miejscu dominikańskiej świątyni przekazano obraz Matki Bożej Gankowej. Monstrancję dominikańską zdeponowano w skarbcu Muzeum Archidiecezjalnego w Gnieźnie. Pewnie w kościele św. Floriana i podżnińskich kościołach są jeszcze sprzęty należące niegdyś do dominikanów, ale z braku inwentarza i charakterystycznych cech identyfikacyjnych trudno je dziś rozpoznać (Strona parafii pw. NMP Królowej Polski w Żninie: Konwent dominikański).

Mapa

Lokalizacja: dokładna

Geolokalizacja: 52.84879402463165 17.724380542327935 (zwiń mapę)

Źródła opracowań (w tym bibliografia)

  • Gładysz Andrzej, Żnin, Encyklopedia katolicka, t. 20: Vác - Żywy różaniec, Lublin, 2014, kol. 1603-1604