Klasztor:
Karmelici bosi, Czerna (św. Eliasza Proroka) nieskasowany, istnieje do dziś bez przerwy

Wprowadzono: 31.01.2015 17:40 | Ost. aktualizacja: 28.01.2019 21:42 | Autor opisu: Weronika Wojciech

Zwiń oś czasu
  • Fundacja / translokacja / zmiana reguły / przejęcie

    1629 r.
Rozwiń wszystkie sekcje

Nazwa

Główna miejscowość: Czerna

Lokalizacja

Adres/y, obecna przynależność państwowa i administracyjna:
  • Klasztor Karmelitów Bosych, Czerna 79, 32-065, Krzeszowice, Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, woj. małopolskie, pow. krakowski, tel.: 12 282 00 65, email: czerna@karmel.pl

Dodatkowe informacje o położeniu: gm. Krzeszowice

Stan zachowania

Stan zachowania: ob. funkcjonuje

Czy obiekt​/​y istnieje?:

Zgromadzenie

Nazwa zgromadzenia: Karmelici bosi

Pełna polska nazwa zgromadzenia: Zakon Karmelitów Bosych Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel

Pełna łacińska nazwa zgromadzenia: Ordo Fratrum Carmelitanum Disceatorum B. Mariae Virginis de Monte Carmelo

Skrócona nazwa łacińska: OCD

Obrządek: rzymskokatolicki (katolicki)

Typ zgromadzenia: Czynne

Rodzaj zgromadzenia: męskie, medykanckie

Początki

Data fundacji / translokacji / zmiany reguły / przejęcia: 1629 r.

Opis:

Klasztor został ufundowany w 1629 przez Agnieszkę z Tęczyńskich Firlejową (1578-1644), wdowę po Mikołaju Firleju (zm. 1601), wojewodzinę krakowską, siostrę Jana Tęczyńskiego – ostatniego z rodu. Tradycja przekazana przez Hugona Kołłątaja podaje, że pierwotnie ogromny wpływ na pobożną a bogatą wdowę mieli jezuici, którzy mamili ją wizjami niebieskimi. Urządzali specjalne bale, na których wdowa Firlejowa tańczyła z przebranymi za świętych nowicjuszami. Od złego wpływu wyzwolił ją karmelita, wędrowny mnich. Za namową wizytatora prowincji karmelitów o. Gerarda zdecydowała się wesprzeć klasztor. Przy pomocy brata, który skłonił podwojewodziego Wojciecha Miroszewskiego do wykupu na swoje nazwisko, a za pieniądze Firlejowej, wsi Paczółtowice, Siedlec, Żbik, młyna Chechło i części w Żar, które przekazała jako dobra klasztorowi w Czernej[1]. Klasztorny kościół św. Eliasza konsekrowano w 1644. W 1672 przeor klasztoru zabronił miejscowym chłopom podróży do Krakowa, aby na gruntach klasztornym odrabiali pańszczyznę.

Aż do 1805 klasztor był pustelnią i wierni nie mieli do niego wstępu. Po wyłączeniu kościoła spod klauzury Czerna stała się miejscem kultu św. Rafała Kalinowskiego i Matki Boskiej Szkaplerznej, której obraz znajduje się w kościele.

Klasztor ma plan czworoboku o wymiarach 70 × 70 m, w centrum którego znajduje się niewielki kościół, wzniesiony w rzucie krzyża, zaakcentowany wieżą. W bocznych skrzydłach klasztoru znajdują się pomieszczenia wspólne i cele zakonników, połączone krużgankiem. Do zabudowań przylega cmentarz, na którym znajduje się nagrobek gen. Aleksandra Błędowskiego pochowanego w 1831. Nagrobek wykonał Ferdynand Kuhn[2].

Kompleks znajduje się w Dolinie Eliaszówki i niemal z wszystkich stron otacza go leśny rezerwat przyrody Dolina Eliaszówki. Usytuowany jest na stoku wzgórza – w dokumencie z 1577 pod nazwą w Bełku – o wysokości 430 m n.p.m., porośniętego lasem, który skrywa pozostałości po dawnych zabudowaniach klasztornych. Cały teren o powierzchni 80 ha pierwotnie otoczony był murem klauzurowym o długości ponad 4 km i wysokości 2,5 m, wzniesionym w latach 1640-1672, którego ruiny zachowały się do dziś. Stanowił granicę klauzury papieskiej. Zostało wzniesionych także 12 domków pustelniczych, z których tylko po czterech pozostały ślady. Jeden z nich, zwany pustelnią św. Agnieszki, został odbudowany w 1966-1969. Zachowały się też dwie z trzech grot skalnych oraz ruiny Mostu Pustelniczego nad potokiem Eliaszówka, zwanego Diabelskim Mostem (1671-1691), z którym wiązane są liczne legendy. (Wiki)

Placówka w chwili fundacji

Status prawny: samodzielny

Charakter domu samodzielnego: klasztor

Wezwanie kościoła: św. Eliasza Proroka

Mapa

Lokalizacja: dokładna

Geolokalizacja: 50.1683 19.6344 (zwiń mapę)

Źródła opracowań (w tym bibliografia)

Foto