Klasztor:
Klaryski, Gniezno (św. Bartłomiej ap.) skasowany

Wprowadzono: 04.12.2012 10:27 | Ost. aktualizacja: 13.02.2016 13:50

Zwiń oś czasu
  • Fundacja / translokacja / zmiana reguły / przejęcie

    24.08.1283 r.
  • Kasata zrealizowana

    Data urzędowa kasaty: 31.01.1837 r. Data faktycznej kasaty: 01.04.1837 r.
Rozwiń wszystkie sekcje

Nazwa

Główna miejscowość: Gniezno

Zgromadzenie

Nazwa zgromadzenia: Klaryski

Inne przyjęte nazwy polskie: damianitki

Pełna polska nazwa zgromadzenia: Zakon Świętej Klary

Pełna łacińska nazwa zgromadzenia: Ordo Sanctae Clarae

Skrócona nazwa łacińska: OSC

Obrządek: rzymskokatolicki (katolicki)

Typ zgromadzenia: Kontemplacyjne

Rodzaj zgromadzenia: żeńskie, habitowe, klauzurowe

Początki

Data fundacji / translokacji / zmiany reguły / przejęcia: 24.08.1283 r.

Opis:

Klasztor został usytuowany w północnej części miasta lokacyjnego ze względu na wcześniejszą lokacją na tym terenie franciszkanów, którzy mieli przejąć opiekę duszpasterską nad mniszkami. Widomym znakiem tej duchowej więzi między obu wspólnotami i duszpasterskiej kurateli braci nad mniszkami stało się oratorium, które do momentu zakończenia budowy prezbiterium kościoła konwentualnego służyło prawdopodobnie też franciszkanom. Pierwszy murowany budynek klasztorny klarysek został wzniesiony w latach osiemdziesiątych XIII wieku. Na przełomie XIII/XIV wieku, w okresie nadania oratorium układu dwukondygnacyjnego, wybudowano również piętrowy murowany ganek łączący piętro oratorium z budynkiem klasztornym, pozwalającym mniszkom na swobodę przemieszczania się bez naruszania zasady ścisłej klauzury. Wzniesienie nowej zabudowy klasztornej miało miejsce w 1418-1424. W 1512 roku w wyniku pożaru klasztor uzyskał na powrót zabudowę drewnianą. Przetrwała do 1613 roku, kiedy to kolejny pożar zniszczył większą część zabudowy klasztornej oszczędzając jedynie refektarz. Postawiono wówczas dwa jednopiętrowe budynki murowane. W połowie XVII wieku uzupełnione o trzeci. W ramach procesu sekularyzacji własności kościelnej klaryski utraciły całe latyfundium. Jedynym źródłem finansowania konwentu stało się wówczas odszkodowanie, zaniżone w stosunku do wartości zarekwirowanego majątku, wypłacane siostrom w formie tzw. kompetencji. Utrata odpowiedniego zabezpieczenia materialnego czy nieustająca kuratela zaborcy, doprowadził do wyraźnego spadku liczby nowicjuszek. Na początku lat siedemdziesiątych XIX wieku zapadła decyzja o wyburzeniu poklasztornej zabudowy; na jej miejscu stanęło wkrótce więzienie (1875), a kilkanaście lat później gmach sądu (1889)

Klaryski sprowadzono dzięki staraniom księcia Bolesława Pobożnego i jego żony Jolanty (EK, 5, 1167).

Według Encyklopedii Katolickiej fundacja miała miejsce w 1259 r. (EK, 9, 40).

Placówka w chwili kasaty

Status prawny: samodzielny

Charakter domu samodzielnego: klasztor

Wezwanie kościoła: św. Bartłomiej ap.

Przynależność państwowa i kościelna w chwili kasaty

Państwo: Prusy (Prusy Książęce, Brandenburgia-Prusy, Królestwo Prus)

Kraina historyczna: Wielkopolska

Arcybiskupstwo: gnieźnieńskie i poznańskie

Diecezja: gnieźnieńska

Kasata

Kasaty 1773-1914
    • Rodzaj: zrealizowana
    • Data urzędowa kasaty: 31.01.1837 r.
    • Data faktycznej kasaty: 01.04.1837 r.

Mapa

Lokalizacja: przybliżona

Geolokalizacja: 52.5349253 17.582657499999982 (zwiń mapę)

Źródła opracowań (w tym bibliografia)

  • Prejs Roland, Klaryski, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 9: Kinszasa - Krzymuska, Lublin, 2002, kol. 38-43
  • Aleksandrowicz Marian, Wrzeszcz Maria, Gniezno, Encyklopedia katolicka, t. 5: Fabbri - Górzyński, Lublin, 1989, kol. 1167