Klasztor:
Cystersi, Henryków (Wniebowzięcia NMP, św. Jana Chrzciciela) skasowany

Wprowadzono: 04.12.2012 10:27 | Ost. aktualizacja: 13.09.2017 11:51 | Autor opisu: Marek Derwich

Zwiń oś czasu
  • Fundacja

    ok. 1226
  • Restytucja

    1947 r.
  • Kasata zrealizowana

    Data urzędowa kasaty: 30.10.1831 r. Data faktycznej kasaty: 22.11.1810 r.
Rozwiń wszystkie sekcje

Nazwa

Główna miejscowość: Henryków

Nazwa w momencie kasaty: Heinrichau

Lokalizacja

Adres/y, obecna przynależność państwowa i administracyjna:
  • Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, woj. dolnośląskie, pow. ząbkowicki

Dodatkowe informacje o położeniu: gmina Ziębice.

Stan zachowania

Stan zachowania: ob. funkcjonuje

Czy obiekt​/​y istnieje?: odrestaurowany

Zgromadzenie

Nazwa zgromadzenia: Cystersi

Pełna polska nazwa zgromadzenia: Zakon Cystersów

Pełna łacińska nazwa zgromadzenia: Ordo Cisterciensis; Sacer Ordo Cistersiensis

Skrócona nazwa łacińska: OCist

Obrządek: rzymskokatolicki (katolicki)

Typ zgromadzenia: Kontemplacyjne

Rodzaj zgromadzenia: męskie, mnisze

Początki

Data fundacji: ok. 1226

Typ fundacji: królewska/książęca

Opis:

Fund. Henryk Brodaty z incjaywy Mikołaja, kanonika wrocławskiego, notariusza

 

Klasztor był zasiedlony zakonnikami z Lubiąża. Uległ zniszczeniu w 1241 r. z powodu najazdu Tatarów. Już w XIII w. stał się ważnym ośrodkiem gospodarczym i kulturalnym (to w jego skryptorium powstała tzw. Księga henrykowska oraz Graduał z Henrykowa). W 1268 r. cystersi otrzymali potwierdzenie fundacji od papieża Klemensa IV. W latach 1259-1269 opat Piotr założył tutaj pierwszą szkołę klasztorną. W 1292 r. klasztor przejął benedyktynów w Krzeszowie. Na początku XIV w. w Henrykowie przebywało ok. 60 konwersów. W okresie wojen husyckich opactwo doznało wielu szkód. Podczas reformacji klasztor uniknął kasaty, a opat Andrzej z Kolonii założył w tym czasie kolejną szkołę. W trakcie wojny 30-letniej nie udało się uniknąć znacznych strat. Od 1740 r. Henryków znalazł się pod panowaniem pruskim, którego władze zabroniły przyjmowania do klasztoru obcych nowicjuszy. W 1767 r. opat Konstantyn I Haschke założył gimnazjum, które w 1790 r. liczyło 118 uczniów, w Henrykowie istniała także najbogatsza biblioteka klasztorna na Śląsku (EK, 6, 721).

Państwo: Polska Piastowska

Jednostka podziału administracyjnego: ks. śląskie

Kraina historyczna: Śląsk Dolny

Arcybiskupstwo: gnieźnieńskie

Diecezja: wrocławska

Placówka w chwili kasaty

Status prawny: samodzielny

Charakter domu samodzielnego: opactwo

Wezwanie kościoła: Wniebowzięcia NMP, św. Jana Chrzciciela

Przynależność państwowa i kościelna w chwili kasaty

Państwo: Prusy (Prusy Książęce, Brandenburgia-Prusy, Królestwo Prus)

Jednostka podziału administracyjnego: prow. Śląsk

Kraina historyczna: Śląsk

Prowincja / Archimandria: Prowincja śląska = Provincia Silesiae

Arcybiskupstwo: gnieźnieńskie

Diecezja: wrocławska

Kasata

Kasaty 1773-1914
    • Rodzaj: zrealizowana
    • Podstawa prawna:
      • Państwo/Prusy/król Fryderyka Wilhelma III: edykt z 30.10.1810 o kasacie wszystkich klasztorów (Edikt über Einziehung sämmtlicher geistlichen Güter in der Monarchie)
    • Data urzędowa kasaty: 30.10.1831 r.
    • Data faktycznej kasaty: 22.11.1810 r.
    • Opis:

      W chwili sekularyzacji konwent liczył trzydziestu siedmiu członków wspólnoty mniszej, oddanych pod jurysdykcję biskupa wrocławskiego i stopniowo kierowanych do obsługi parafii i różnych kaplic - majątek klasztoru wyprzedano zasłużonym dla władz pruskich generałom i urzędnikom. Duża jego część przypadła w 1812 r. siostrze króla pruskiego, Fryderyce Luizie Wilhelmie Orańskiej, królowej niderlandzkiej. Śmierć ostatniego opata Konstantyna Glogera w 1814 uniezależniło opactwo w Zirc.

      Według Encyklopedii Katolickiej w chwili kasaty konwent liczył 74 członków (EK, 6, 721).

Restytucja

Restytucje po 1914 r.
    • Data: 1947 r.
    • Miejsce: Henryków
    • Opis:

      W 1947 r. cystersi powrócili do Henrykowa, objęli klasztor oraz parafię, w 1973 r. klasztor został przeoratem (EK, 6, 721).

Mapa

Lokalizacja: dokładna

Geolokalizacja: 50.6528 17.0125 (zwiń mapę)

Źródła opracowań (w tym bibliografia)

Opracowane na podstawie:
  • Grüger Heinrich, Schlesisches Klosterbuch. Heinrichau. Zisterzienserabtei, „Jahrbuch der Schlesischen Friedrich-Wilhelms-Universität zu Breslau”, 23, 1982, s. 27-54
  • Grüger Heinrich, Heinrichau. Geschichte eines schlesischen Zisterzienserklosters 1227-1977, (Forschungen und Quellen zur Kirchen- und Kulturgeschichte Ostdeutschlands, 16), Köln-Wien, 1978, ss. XIX, 232
Strony na temat miejscowości:

Foto