Klasztor:
Cystersi, Ląd (NMP, św. Mikołaj bp) skasowany

Wprowadzono: 04.12.2012 10:27 | Ost. aktualizacja: 01.01.2017 21:49 | Autor opisu: Marek Derwich

Zwiń oś czasu
  • Fundacja

    1175 - 1195 r.
  • Kasata zrealizowana

    Data urzędowa kasaty: 19.06.1819 r. Data faktycznej kasaty: 24.06.1819 r.
Rozwiń wszystkie sekcje

Nazwa

Główna miejscowość: Ląd

Nazwa inna/e: Landa, Land, Leda, Lęd, Linda, Lyonda, ros. Лёнд [pol. Lond, ang. Lënd]

Lokalizacja

Adres/y, obecna przynależność państwowa i administracyjna:
  • Wyższe Seminarium Duchowne Towarzystwa Salezjańskiego (opactwo po cystersów i klasztor pokapucyński), Wyższe Seminarium Duchowne Towarzystwa Salezjańskiego, Ląd nad Wartą 101, 62-406, Lądek, Polska/[III] Rzeczpospolita Polska, woj. wielkopolskie, pow. słupecki, tel.: 63 276 33 24

Dodatkowe informacje o położeniu: gmina Lądek, nad Wartą

Stan zachowania

Stan zachowania: zachowany

Istniejące obiekty: od 2009 Pomnik historii; obiekty poklasztorne zajmują salezjanie (zob.)

Zgromadzenie

Nazwa zgromadzenia: Cystersi

Pełna polska nazwa zgromadzenia: Zakon Cystersów

Pełna łacińska nazwa zgromadzenia: Ordo Cisterciensis; Sacer Ordo Cistersiensis

Skrócona nazwa łacińska: OCist

Obrządek: rzymskokatolicki (katolicki)

Typ zgromadzenia: Kontemplacyjne

Rodzaj zgromadzenia: męskie, mnisze

Początki

Data fundacji: 1175 - 1195 r.

Typ fundacji: szlachecka

Opis:

- zabytkowy zespól klasztorny w Lądzie, dawny klasztor cystersów, obecnie placówka salezjanów – Wyższe Seminarium Duchowne Towarzystwa Salezjańskiego. - fund. na podstawie aktu fundacyjnego księcia Mieszka Starego, rzekomo z 1145 r. - falsyfikat (Dokładna data fundacji klasztoru lądzkiego, jak i rekonstrukcja najwcześniejszych dziejów opactwa lądzkiego ze względu na brak autentycznego dokumentu fundacyjnego, jest dziś bardzo trudna do ustalenia.)

Pierwsi mnisi przybyli z Łekna, kolejni z Altenbergu, w XIII w. Na początku XVI w. dobra opactwa obejmowały ponad 50 wsi, osiedli, folwarków, 2 miasta (Lądek i Zagórów) i prepozyturę w Gościszewie. W 1580 r. w Lądzie było 18 zakonników, w tym 15 księży. W 1796 r. opactwo zostało pozbawione większości dóbr przez rząd pruski (EK, 10, 596).

Państwo: Polska Piastowska

Jednostka podziału administracyjnego: woj. małopolskie

Kraina historyczna: Małopolska

Arcybiskupstwo: gnieźnieńskie

Diecezja: krakowska

Placówka w chwili kasaty

Status prawny: samodzielny

Charakter domu samodzielnego: opactwo

Wezwanie kościoła: NMP, św. Mikołaj bp

Przynależność państwowa i kościelna w chwili kasaty

Państwo: Rosja/Carstwo Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie

Jednostka podziału administracyjnego: woj. kaliskie

Kraina historyczna: Wielkopolska

Prowincja / Archimandria: Prowincja polska

Arcybiskupstwo: warszawskie

Diecezja: kujawsko-kaliska

Kasata

Kasaty 1773-1914
    • Rodzaj: zrealizowana
    • Podstawa prawna:
      • Kościół/abp warszawski Franciszek Skarbek Malczewski: dekret supresyjny z 17.04.1819
    • Data urzędowa kasaty: 19.06.1819 r.
    • Data faktycznej kasaty: 24.06.1819 r.
    • Opis:

      - przebywało trzydziestu zakonników (w tym siedmiu kleryków), - starsi zakonnicy z przeorem Wysockim otrzymywali pensję, pozostając w klasztorze do 1848 r., -W roku 1822 dobra pocysterskie przeszły w ręce hrabiego Gutakowskiego, które odsprzedał w 1855 r. Gutakowski starał się o sprowadzenie do Lądu kapucynów, co dokonało się w roku 1850. W 1888 r. budynki klasztorne wystawiono na licytację w urzędzie powiatowym w Słupcy. Nabył je za 3000 rubli w imieniu biskupa kujawsko-kaliskiego ks. Karol Jankowski z przeznaczeniem na dom księży emerytów. Ostatecznie jednak biskup odstąpił te budynki hrabiemu Przeździeckiemu. -fund. parafii diecezjalnej 4.02.1890-pierwszy proboszcz ks. Ignacy Kasprzykowski, - 1921 r. sprowadzenie oo. salezjanów; utworzenie Niższego Seminarium Duchownego, - l. 1939-1941- w obiektach poklasztornych znajdował się hitlerowski obóz przejściowy dla 152 kapłanów, głównie diecezji włocławskiej oraz poznańskiej i gnieźnieńskiej. - l.. 1941-1945- siedziba Hitlerjugend, - w 1945 r. wznowiono w obiektach pocysterskich duszpasterstwo parafialne i utworzono Niższe Seminarium Duchowne, - w 1952 r. powołano do życia Wyższe Seminarium Duchowne Zgromadzenia Salezjanów afiliowane do Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

      Według Encyklopedii Katolickiej, opactwo zostało skasowane dekretem prymasa M. Łukomskiego (pod naciskiem władz rosyjskich), liczyło wówczas 30 zakonników, w tym 7 kleryków. Ostatni z nich zmarł tutaj w 1848 r. Część majątku klasztoru, mianowicie okolice Lądu, Ciążenia, Ratynia, należała do 1822 r. do hrabiego Wacława Wiktora Gutakowskiego i jego żony Józefy z Grudzińskich. W 1850 r. pocysterskie dobra przejęli kapucyni, a w 1858 r. działało tutaj studium zakonne. Za udział konwentu w powstaniu styczniowym władze carskie skasowały klasztor w 1864 r., a zakonników zesłały na Syberię. W 1890 r. bp kujaw.-kal. A. K. Bereśniewicz przy kościele klasztornym erygował parafię, którą wraz z kościołem i klasztorem erygował parafię, którą wraz z kościołem i klasztorem jego następca bp S. K. Zdzitowiecki przekazał salezjanom. Do 1952 r. prowadzili tu oni niższe seminarium. W latach 1940-1941 Niemcy urządzili w klasztorze obóz przejściowy dla polskich księży i kleryków (9 spośród nich wraz z męczennikami II wojny światowej beatyfikował 13.06.1999 r. w Warszawie papież Jan Paweł II), następnie siedzibę organizacji Hitlerjugend. Od 1952 r. działa w Lądzie wyższe salezjańskie seminarium duchowne, w którym od jego założenia posługę pełnią salezjanki (EK, 10, 596).

       

Przejęcie

Przejęcie 1773-1914 przez: Przejęcie po 1914 r. przez:

Mapa

Lokalizacja: dokładna

Geolokalizacja: 52.2041 17.8932 (zwiń mapę)

Źródła opracowań (w tym bibliografia)

  • Pietrzykowski Jan, Ląd, Ląd nad Wartą, Encyklopedia katolicka, t. 10: Krzyszkowski - Lozay, Lublin, 2004, kol. 595-597
  • Kamiński Mikołaj, Dawne opactwo zakonu cysterskiego w Lądzie nad Wartą. Zarys dziejów i zabytki sztuki, Warszawa, 1936, 123
  • Wyrwa Andrzej Marek, Ląd, [w:] Andrzej Marek Wyrwa, Jerzy Strzelczyk, Krzysztof Kaczmarek (red.), Monasticon Cisterciense Poloniae, t. 2: Katalog męskich klasztorów cysterskich na ziemiach polskich i dawnej Rzeczypospolitej, Poznań, 1999, s. 189-201
Strony na temat miejscowości:

Foto