Klasztor:
Jezuici, Połock (Wniebowzięcie NMP) skasowany

Wprowadzono: 04.12.2012 10:27 | Ost. aktualizacja: 06.04.2017 20:13 | Autor opisu: Weronika Wojciech

Zwiń oś czasu
  • Fundacja / translokacja / zmiana reguły / przejęcie

    1580 r.
  • Kasata zrealizowana

    Data faktycznej kasaty: 1820 r.
Rozwiń wszystkie sekcje

Nazwa

Główna miejscowość: Połock

Nazwa/y obecna: Полацк [pol. Połack, ang. Polatsk]

Nazwa inna/e: niem. Polazk, ang. Polotsk, lit. Polockas, ros. Полоцк [pol. Połock, ang. Polotsk]

Lokalizacja

Adres/y, obecna przynależność państwowa i administracyjna:
  • Białoruś (Republika Białorusi, Рэспубліка Беларусь), obł. [obw.] witebski, raj. [rej.] połocki

Stan zachowania

Stan zachowania: brak danych

Zgromadzenie

Nazwa zgromadzenia: Jezuici

Pełna polska nazwa zgromadzenia: Towarzystwo Jezusowe

Pełna łacińska nazwa zgromadzenia: Societas Iesu

Skrócona nazwa łacińska: SI

Obrządek: rzymskokatolicki (katolicki)

Typ zgromadzenia: Czynne

Rodzaj zgromadzenia: męskie, kleryckie

Początki

Data fundacji / translokacji / zmiany reguły / przejęcia: 1580 r.

Opis:

Akademia Połocka, wyższa szkoła jezuicka utworzona w 1812 r. z kolegium jezuickiego (zał. 1580 w Połocku przez Stefana Batorego); istniała do 1820 r. Kiedy w 1803 zamieniono Akademię Wileńską na uniwersytet i utworzono jednocześnie zależny od niego Wileński Okręg Szkolny, szkoły jezuickie dostały się pod Władzę Uniwersytetu Wileńskiego. Jezuici zgodzili się na przesyłanie sprawozdań szkolnych do rektoratu Uniwersytetu, przyjmowanie wizytatorów, wprowadzenie podręczników używanych na Uniwersytecie, natomiast nie chcieli przyjąć uniwersyteckiego programu nauczania, uważając go za zbyt racjonalistyczny. Chcąc pozbyć się kontroli Wilna, powzięli myśl utworzenia własnej akademii. Dzięki wpływowym przyjaciołom zakonu, np. J. M. de Maistre, ministrom: W. P. Koczubejowi i P. W. Łopuchinowi, uzyskali jezuici przywilej przemianowania swego gimnazjum w Połocku na akademię. Ukaz carski z 12 I 1812 r. zezwalał na otwarcie uczelni pod nazwą Akademii Jezuickiego Zakonu podlegającej w sprawach wychowania ministerstwu oświaty. W programie studiów miały być uwzględnione przedmioty wyznaczone przez rząd. Akademia Połockiej podlegać miały wszystkie szkoły jezuickie w Rosji. Otwarcie Akademii Połockiej nastąpiło 8 I 1813 r.; miała ona wydziały: teologii, filozofii i nauk wyzwolonych, języków starożytnych i nowożytnych; miała też prawo nadawania stopni doktora teologii, prawa kanonicznego i prawa cywilnego. Dobry poziom studiów gwarantowała kadra profesorów jezuickich, którzy po kasacie zakonu przybyli tutaj z wielu krajów, zwłaszcza z Włoch i Francji. Wykładali m.in. teologię – Giuseppe Angiolini, Rajmund Brzozowski, filozofię – Stanisław Piotrowicz, egzegezę – Mateo Molinari, prawo – Antoni Calebotta, Jozafat Zaleski, matematykę – Schmitijan, fizykę – Józef Cytowicz, język syryjski i arabski – Bonawentura Villaume. Program studiów faworyzował przedmioty ścisłe. Uczelnia dysponowała dobrze wyposażonymi pracowniami naukowymi, biblioteką liczącą 40 000 tomów, drukarnią; os 1818 r. wydawała czasopismo naukowe „Miesięcznik Połocki”, w którym znalazły się cenne rozprawy z zakresu historii powszechnej, studiów nad językami klasycznymi, historii Polski, a także filozofii, nauk przyrodniczych, astronomii oraz liczne wiadomości o szkołach jezuickich na terenie Rosji. W 1813 r. Akademia Połocka liczyła 84 uczniów, w 1820 – ok 700 uczniów i 30 nauczycieli; promowała ponad 100 doktorów. Podlegały jej szkoły średnie prowadzone przez jezuitów w Dyneburgu, Mohylewie, Orszy, Petersburgu, Mścisławiu, Romanowie, Rydze, Użwałdzie i Witebsku. W 1815 r. w szkołach tych korzystało z bezpłatnej nauki ok. 2000 młodzieży.

(EK, 1, kol. 219)

Placówka w chwili kasaty

Status prawny: samodzielny

Wezwanie kościoła: Wniebowzięcie NMP

Przynależność państwowa i kościelna w chwili kasaty

Państwo: Rosja/Carstwo Rosyjskie, Cesarstwo Rosyjskie

Jednostka podziału administracyjnego: gub. witebska

Kraina historyczna: Ruś Biała

Prowincja / Archimandria: Prowincja mazowiecka = Provincia Masoviae

Arcybiskupstwo: mohylewskie

Diecezja: mohylewska

Kasata

Kasaty 1773-1914
    • Rodzaj: zrealizowana
    • Data faktycznej kasaty: 1820 r.
    • Opis:

      Klasztor (od 1579 r. z siedzibą w zamku), Akademia Połocka (dawne kolegium; zamknięto w 1820 r. wraz z usunięciem jezuitów z Rosji, Zbiory jej przewieziono do Petersburga a gmach oddano pijarom, (EK, 1, 219), parafialna szkoła elementarna, seminarium duchowne, nowicjat, Collegium Nobilium (dawny konwikt), konwikt Hylzenowsko-Szadurki, bursa muzyków, teatr szkolny, biblioteka, drukarnia, muzeum i szpital.W kościelnej krypcie w l. 1808 – 1820 spoczywały relikwie św. Andrzeja Boboli. Po 1820 r. kościół przejęli na 10 lat pijarzy, następnie zamieniono go na cerkiew. Zburzony w 1964 r. W budynku kolegium - korpus kadetów. Klasztor, część akademii, drukarnię, bibliotekę i muzeum przejęli pijarzy, gdzie utworzyli szkołę parafialną, szkołę 4-klasową i prowadzili 3-letnie kursy wyższe. Obecnie w zachowanej części zabudowań klasztornych mieści się szpital.Część zbiorów z biblioteki przeniesiono do bibliotek w Petersburgu, Moskwie i Witebsku. Relikwie św. Andrzeja Boboli w 1830 r. przeniesiono do także nieistniejącego dziś kościoła dominikanów. W 1922 r. wywieziono je do Moskwy dla oględzin medycznych. Zostały wykupione Piusa XI i złożone w Il Gesu` w Rzymie, skąd po kanonizacji Boboli w 1938 roku zostały przewiezione do kościoła jezuitów w Warszawie.

Mapa

Lokalizacja: dokładna

Geolokalizacja: 55.4860 28.7638 (zwiń mapę)

Źródła opracowań (w tym bibliografia)

  • Drzymała Kazimierz, Akademia Połocka [w:] Encyklopedia katolicka, t. 1: Α i Ω - Baptyści, Lublin, 1973, kol. 219
Strony na temat miejscowości: